Ứng dụng ảnh viễn thám và GIS trợ giúp quản lý, quy hoạch một số khu vực phát triển trọng điểm tỉnh Đồng Nai

Ứng dụng ảnh viễn thám và GIS trợ giúp quản lý, quy hoạch một số khu vực phát triển trọng điểm tỉnh Đồng Nai

Nhóm nghiên cứu đến từ Viện Công nghệ vũ trụ vừa mới tổ chức bàn giao kết quả đề tài nghiên cứu “Ứng dụng ảnh viễn thám và GIS trợ giúp quản lý, quy hoạch trong một số khu vực phát triển trọng điểm của tỉnh Đồng Nai” cho Sở KH&CN. Đề tài nhằm mục đích cung cấp luận cứ khoa học cho công tác quản lý, quy hoạch phát triển các khu vực kinh tế trọng điểm của tỉnh Đồng Nai mà cụ thể là khu vực hai huyện Long Thành và Nhơn Trạch. Nhóm nghiên cứu đề tài đã bàn giao một số sản phẩm như: Các lớp dữ liệu không gian phục vụ quy hoạch (bản đồ ảnh, bản đồ hiện trạng lớp phủ, bản đồ quy hoạch, sơ đồ bố trí các khu công nghiệp...); công cụ ứng dụng GIS và viễn thám trợ giúp công tác quy hoạch.

Đề tài này là nghiên cứu kế thừa một đề tài hợp tác giữa Viện Công nghệ vũ trụ và Sở KH&CN trong giai đoạn 2014-2015, có tên “Sử dụng ảnh viễn thám VNREDSat-1 hoặc tương đương thành lập bản đồ hiện trạng lớp phủ thực vật trợ giúp quản lý lưu vực hệ thống sông ngòi tỉnh Đồng Nai” nhằm  nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ ở địa phương, thúc đẩy sự tham gia của các ứng dụng sử dụng ảnh viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quy hoạch phát triển kinh tế xã hội tỉnh Đồng Nai.

Theo Th.S Chu Xuân Huy, Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu cho biết, viễn thám và GIS không thể giải quyết toàn bộ các nhiệm vụ của công tác quy hoạch. Tuy nhiên, công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội thường phải gắn với một không gian cụ thể ở quy mô khu vực hay địa phương. Với các điểm mạnh GIS và viễn thám sẽ hỗ trợ công tác quy hoạch ở các lĩnh vực: cung cấp luận cứ khoa học xây dựng phương án đặc biệt là các thông tin liên quan đến tài nguyên thiên nhiên nhờ vào khả năng quản lý đa thời gian, đa nguồn gốc các lớp dữ liệu; Giám sát quá trình thực hiện nhờ vào khả năng theo dõi, cập nhật thông tin gần thời gian thực; Và đánh giá tác động phương án quy hoạch lên các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội bằng khả năng phân tích không gian. Tại Việt Nam, công tác sử dụng GIS và viễn thám giám sát, quản lý đô thị và tính toán tốc độ đô thị hóa cũng đã được thực hiện. Có thể kể đến các nghiên cứu như sử dụng ảnh viễn thám đa thời gian nghiên cứu diễn biến đô thị hóa phục vụ quy hoạch bảo vệ môi trường đô thị tại Đà Nẵng, TPHCM.

Để phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu của đề tài, nhóm nghiên cứu đã xây dựng phần mềm có tên Respeed cung cấp một số công cụ trợ giúp với các chức năng cơ bản cho phép nhà quy hoạch dễ dàng thực hiện một số hoạt động liên quan đến mục tiêu đánh giá ảnh hưởng của những hoạt động quy hoạch lãnh thổ (cụ thể là các dự án xây dựng) và kiểm soát một số yếu tố chất lượng nước quan trọng ảnh hưởng đến công tác nuôi trồng thủy sản. Lợi điểm của phần mềm là được việt hóa hoàn toàn các nội dung trong thanh chức năng nên dễ dàng sử dụng. Phần mềm được phát triển với định hướng tự động hóa cao nhất, người sử dụng chỉ phải thực hiện tối thiểu các tác vụ để đạt được kết quả cuối cùng, ẩn đi các bước thực hiện trung gian.

Công cụ có hai mô đun chính gồm mô đun hỗ trợ phân tích dữ liệu GIS và mô đun hỗ trợ phân tích dữ liệu viễn thám. Trong các mô đun này là các mô đun nhánh hay chức năng được thiết kế để thực hiện mục tiêu đã đề ra của công cụ. Đồng thời phát triển công cụ phân tích dữ liệu GIS và viễn thám dựa trên nền tảng công nghệ mã nguồn mở để giảm thiểu chi phí đầu tư công nghệ ban đầu cho cả phần cứng lẫn phần mềm. Hệ điều hành mã nguỗn mở Linux-Ubuntu được lựa chọn để phát triển công cụ.

Sau 2 năm thực hiện (2016-2018), nhóm nghiên cứu đạt những mục tiêu ban đầu đặt ra. Trong đó xây dựng được các lớp dữ liệu không gian phục vụ quy hoạch bao gồm các bản đồ nền, bản đồ chuyên đề, ảnh viễn thám; công cụ ứng dụng GIS và viễn thám trợ giúp công tác quy hoạch bằng ngôn ngữ Python chạy trên nền windows. Đào tạo chuyển giao công nghệ ứng dụng công cụ trợ giúp trong các bài toán quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội cho các cán bộ địa phương. Xây dựng các lớp dữ liệu không gian cho khu vực nghiên cứu: dữ liệu nền là bản đồ địa hình; dữ liệu chuyên đề: bản đồ hiện trạng lớp phủ, bản đồ quy hoạch sân bay; thực hiện chuyển giao phần mềm Respeed cho tỉnh Đồng Nai.

Kết quả của đề tài được ứng dụng ngay vào công tác trợ giúp quy hoạch các khu vực trọng điểm của tỉnh Đồng Nai. Trong đó, thông qua sử dụng dữ liệu viễn thám và GIS, trên cơ sở định hướng quy hoạch của địa phương, đề tài cung cấp thông tin tổng hợp về hiện trạng cũng như ảnh hưởng của quy hoạch đến hiện trạng để lựa chọn phương án tối ưu trong quy hoạch tại huyện Long Thành, nhất là khu vực sân bay Long Thành. Đối với huyện Nhơn Trạch, từ nguồn dữ liệu ảnh viễn thám, sử dụng mô hình tính toán hiện đang được sử dụng rộng rãi có thể xác định được tham số liên quan đến chất lượng nước là Chlorophyll-a. Kết hợp với bản đồ hiện trạng lớp phủ, công cụ GIS sẽ cho phép các nhà quy hoạch lựa chọn được các khu vực phù hợp phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững.

Thư viện - Hình ảnhThư viện - Hình ảnh - RSS

Liên kết website